Türkiyə hakimiyyət dəyişikliyinə hazırlaşır?!
4 İyun 2013 09:18 (UTC+04:00)
Artıq bir neçə gündür ki, Türkiyəni bir qrup insanın sosial etiraz
dalğası bürüyüb. İstanbulun Taksim meydanındakı Gəzinti Parkının
sökülməsinə etirazla bağlanan narazılıq dalğası sonradan artaraq
daha geniş vüsət aldı. Artıq etiraz aksiyası İstanbuldan başqa,
Ankara, İzmir, Adana və bir sıra digər şəhərləri bürüyüb.
Ümumiyyətlə, son beş gün ərzində rəsmi məlumatlara görə, Türkiyənin
81 əyalətindən 48-i analoji hadisələrin yaşandığı məkana
çevrilib.
Polis aksiyaçılara qarşı bibər qazı və təzyiqli su şırnağından
istifadə edib, əks tərəf isə asayiş keşikçilərini daşa basıblar.
Onu da qeyd edək ki, Gəzinti Parkının sökülməsinə etirazla başlanan
tədbir artıq Ərdoğan hökumətinin istefası şüarlarıla əvəzlənməyə
başlayıb. Vəziyyətin belə hal alması isə AKP hökumətini
əməlli-başlı çaşdırıb. Onun nəticəsidir ki, Ərdoğan aksiyanın
təşkilatçılığını müxalifətin, xüsusən Cümhuriyyət Xalq Partiyasının
üzərinə atıb. Əks tərəf isə öz növbəsində Ərdoğandan xalqı
dinləməyi tələb edib. Belə durum Türkiyədə vəziyyətin heç də yaxşı
olmadığından xəbər verir. Ərdoğanın hakimiyyətə gəlişindən üzü bəri
Türkiyə iqtisadi cəhətdən xeyli nailiyyətlərə imza atsa da,
görünür, artan məmur özbaşınalığı, demokratiyadan geri çəkilmələr
artıq xalqın səbr kasasını doldurub. Digər tərəfdən, Türkiyə son
dövrlər xaricdən də ciddi təzyiqlərlə qarşı-qarşıyadır. Bəzi
qüvvələr çalışır ki, Ankara Suriya məsələsinə birbaşa olaraq
müdaxilə etsin. Türkiyə isə geosiyasi məqamları nəzərə alaraq
hələlik bundan çəkinir. Bütün hallarda baş verən hadisələr
Türkiyədə vəziyyətin gərgin olduğundan xəbər verir.
Milli Məclisin Analitik-İnformasiya Şöbəsinin müdiri Aydın Ağayevin
fikrincə, Türkiyədəki sözügedən hadisələr daxili narazılıqların
nəticəsidir: "Türkiyədə cərəyan edən hadisələr daxili narazılıqdan
qaynaqlanır. Fikrimcə, konkret səbəb etirazlara başlamaq üçün bir
vasitə, hansısa ictimai atmosferi müşahidə etmək üçün bir
vəsilədir. Son olaylarla mövcud hökumətdən narazı qüvvələr sanki
bir imkan əldə etdilər. Baş verən etiraz dalğası gördüyünüz kimi
kifayət qədər rezonans da doğurub. Türkiyənin hazırkı hakimiyyəti
zəif yox, güclü hakimiyyətdir. Bununla bərabər hakimiyyət belə
olayların qarşısına çıxa biləcəyini də düşünməlidir. Hökumət həmin
hadisələrin qarşısını almadan daha çox səbəblərini aradan
qaldırmağı daha vacib hesab etməlidir. Türkiyə ictimaiyyəti siyasi
və digər cəhətdən hərtərəfli inkişaf edib, o ayıq-sayıq bir
cəmiyyətdir. Burada cəmiyyət kifayət qədər açıqdır. KİV-lər kimi
ictimai rəyi formalaşdıran güclü vasitələr də var. Hakimiyyət də
düşünürəm ki, bütün bunları nəzərə alaraq hadisənin konkret
nəticələrini deyil, səbəblərini aradan qaldırmaq istiqamətində
çalışacaq. Heç şübhəsiz həmin olaylardan istifadə etmək istəyən
daxili və xarici qüvvələr də olacaq. Bu təbiidir. Ərdoğan hökuməti
uzun müddətdir ki, iqtidardadır. Bu təcrübə onlara mövcud vəziyyəti
daha yaxşı anlamağa imkan verir. Arzu edərdik ki, qardaş ölkədə onu
geri ata biləcək daxili böhran yaşanmasın. Çünki Türkiyə ətrafında
çox ziddiyyətli və həssas proseslər cərəyan edir. Ümumiyyətlə, hər
hansı belə bir prosesdə pik anlar olur. Baş verən olaylar bir neçə
gün çəkə bilər. Amma sonra sakitləşəcək. Lakin bu hadisələr baş
verənlərdən nəticə çıxarmağı tələb edir. Hökumət hansı
narazılıqların belə olayların baş verməsinə gətirib çıxarmasından
nəticə çıxarmalıdır. Narazılıqların kökü axtarılmalıdır. Türkiyədə
bilirsiniz ki, yalnız seçkilər mövcud iqtidarların taleyini həll
edir. Mövcud iqtidarın isə yaxın gələcək üçün böyük planları var.
Ölkədə siyasi sistemin inkişafı və müəyyən dəyişikliklər edilməsilə
bağlı planlar mövcuddur. Bütün bunları isə elektoratın münasibətilə
həyata keçirmək mümkündür. İndi Ərdoğan iqtidarının üzərinə böyük
yük düşüb. Daxildə PKK ilə bağlı prosesə başlamaq üçün böyük
cəsarət tələb olunurdu ki, AKP hakimiyyəti buna başladı. İkinci
tərəfdən, İraq və Suriyada Türkiyə üçün ağır nəticələr ola biləcək
proseslər gedir və Ərdoğan iqtidarı da bu proseslərin
içərisindədir. Belə şəraitdə dünya ictimaiyyətinə daxildə
narazılıqların olduğu çatdırılır. Ona görə də hazırda AKP
iqtidarının üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Hesab edirəm ki,
təcrübəli iqtidar da bunu anlayır".
Politoloq Qabil Hüseynli isə Türkiyədə baş verən hazırkı
hadisələrin mövcud rejimə qarşı bir üsyan olduğu qənaətindədir:
"Bir ölkənin 67 vilayətində hakimiyyətin siyasətinə qarşı etiraz
etiraz mitinqləri keçirilir, polislə qanlı toqquşmalar baş verirsə
və bu zaman insan həyatına qəsd olursa, 2000-dən çox etirazçı həbs
olunursa, deməli, bu ümumxalq etirazıdır. Yaxşı ki, bu ümumxalq
üsyanına siyasi partiyalar müdaxilə etmir. Türkiyədə xalqın
etirazından istifadə edib hakimiyyətin istefasını açıq formada
tələb etmək ənənəsi yoxdur. Amma xalqın içərisindən çıxan gənclər
artıq AKP rejiminin istefasını tələb etməyə başlayıb. Artıq bütün
dünyada yaşayan türklər də baş verən hadisələrlə bağlı etiraz
mitinqləri keçirirlər. Bütün bunlar onu göstərir ki, Türkiyədəki
hakim iqtidar xalq arasında etimadını tamamilə itirib və ən aşağı
reytinqi olan partiyaya çevrilib. Ən başlıcası ölkədə baş verən bu
etirazlar birbaşa baş nazirin özünə qarşı çevrilib. Bütün ölkə ayaq
üstündədirsə, iqtidar Atatürk prinsiplərinin üzərindən xətt çəkmək
yolunu tutubsa, tezliklə AKP iqtidarı iqtidardan getməli olacaq.
Qarşıdan gələn seçkilərdə bu hakimiyyətin işi həddən artıq ağır
olacaq".